Szlakiem podkowca

Forum.Przyroda.org

Kontakt

Jolanta Węgiel
Wydział Leśny
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 28
60-651 Poznań

Mapa strony

  • Unique Visitor:217,905
  • Visitors:
    • Today:462
    • This year:701,103

Zimowe liczenia nietoperzy sprzyjają nowościom. W tym sezonie jedną z nich były odwiedziny w litewskim Parku Regionalnym Zbiornika Kowieńskiego. Jakie skarby skrywa ten park i co to są šikšnosparniai? Poczytajcie, poczytajcie…

Nietoperze łączą ludzi, to od dawna wiadomo. Właśnie ostatnio połączyły chiropterologów z Polski i Litwy. Wokół Kowna znajdują się bowiem jedne z ciekawszych zimowisk nietoperzy naszych północno-wschodnich Sąsiadów. Dzięki zaproszeniu pracowników Kauno marių regioninis parkas (Park Regionalny Zbiornika Kowieńskiego) udało się nam wziąć udział w badaniach.

Stare forty położone wokół miasta oraz w pobliżu sztucznego zbiornika zaporowego na Niemnie skrywają sporo cennych przyrodniczo zwierząt. Jedne z najciekawszych obserwacji w Forcie III pod Kownem dotyczą wysokiej liczebności nocka Brandta (Myotis brandtii). Udało się tam odnaleźć kilkadziesiąt osobników tego gatunku w stosunkowo niewielkiej podziemnej przestrzeni - to w Polsce raczej niespotykane, bo ten nocek nie występuje zbyt licznie w zimowiskach. Była to więc świetna okazja do napatrzenia się na „brandty”.

Nocek Brandta jest rekordzistą jeśli chodzi o długość życia nietoperzy. 41 lat (choć niektóre źródła podają, że 38 albo 42 lata) - tyle miał najdłużej żyjący nietoperz, zbadany swego czasu na Syberii. Niewiele jest ssaków o tak niskiej masie ciała, które mogłyby się choćby zbliżyć do tego wieku (ten nietoperz waży 5-7 gramów, czyli 2-3 razy mniej niż np. mysz domowa). Nocek Brandta znacznie odbiega od wzorca który zakłada, iż ssak o niewielkich rozmiarach ciała nie może być długowieczny. A nietoperz właśnie może!

Odróżnianie gatunków nietoperzy jest w wielu przypadkach trudne, a jeśli chodzi o niektóre nocki - szczególnie trudne. Biorąc jeszcze pod uwagę możliwość tzw. krzyżówek między gatunkami… to już niekiedy niemożliwe, nawet gdy się ma nietoperza w pozycji łatwej do dokładniejszego obejrzenia. No, chyba że mamy możliwość wykorzystania badań genetycznych (co niemało kosztuje…).

W przypadku nocków Brandta na pewno trudno je odróżnić od nocków wąsatków (Myotis mystacinus) oraz nocków Alkatoe (Myotis alcatoe). Nawet dla bardzo zaangażowanych chiropterologów te nocki są nieustannie fascynującym wyzwaniem. Takie już są nietoperze – ciekawe, tajemnicze i wymagające szczególnego traktowania.

A co to są šikšnosparniai (przyjemnie się to wymawia…)? No właśnie, przygotowanie lingwistyczne zazwyczaj jest wskazane. Jeśli więc będziecie, Drodzy Czytelnicy,  rozprawiać o nietoperzach po litewsku, to tak je właśnie określajcie. Podobno w wolnym tłumaczeniu oznacza to „błonoskrzydłe”.

Cóż zatem z litewskimi skarbami? Spójrzcie na kilka zdjęć poniżej – nietoperze szczególnie pięknieją, gdy są pokryte kropelkami wody. W zupełnej ciszy, jak klejnoty, zwisają gdzieś tam na ścianach i sufitach kownieńskich podziemi… Już niedługo, bo wiosna za pasem. Połowa marca to zazwyczaj czas opuszczania zimowisk (podobnie na Litwie jak i w Polsce). Trzymajcie kciuki, aby jak najwięcej nietoperzy wybudziło się z hibernacji. Wam też to się przyda – te ssaki będą musiały się sporo najeść po zimie, a na pewno skorzystają z niektórych uciążliwych dla Was owadów.

Serdeczne podziękowania za zaproszenie i fachowe prowadzenie badań składamy Panu Giedriusowi Vaivlilaviciusowi (Kauno marių regioninis parkas)! Pozdrawiamy także pozostałych uczestników liczeń: Panią Nomedę Velaviciene oraz Panów Deivydasa Makaviciusa i Gintautasa Steiblysa.

Wszystkiego dobrego!

Grzegorz Błachowski, Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Nietoperzy