Szlakiem podkowca

Forum.Przyroda.org

Kontakt

Jolanta Węgiel
Wydział Leśny
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
ul. Wojska Polskiego 28
60-651 Poznań

Mapa strony

  • Unique Visitor:128,286
  • Visitors:
    • Today:6,052
    • This year:753,142
  • Nietoperze są zwierzętami długowiecznymi. Najstarszy nietoperz jakiego udało się zarejestrować liczył ponad 30 lat, a nierzadko spotyka się osobniki ponad 20-letnie.
  • Niektóre gatunki nietoperzy dokonują dalekich sezonowych wędrówek. Największy przelot stwierdzono u karlika większego Pipistrellus nathusii, który zaobrączkowany na Łotwie znaleziony został 4 lata później w Bretanii (Francja), 2100 km od miejsca zaobrączkowania.
  • Szybkość lotu niektórych gatunków nietoperzy dochodzi do 100 km na godzinę. Zależy to od kształtu i budowy skrzydła. Najszybciej latają nietoperze o wąskich i długich skrzydłach.
  • Największe kolonie nietoperzy żyją w jaskiniach Arizony i Nowego Meksyku (USA). Liczą one nawet kilkadziesiąt milionów osobników.
  • Amerykańscy naukowcy chcą umieszczać w jaskiniach ogrzewane skrzynki, które chroniłyby przed zimnem wzbudzone z hibernacji nietoperze. Takie przypadki są coraz częstsze od czasu wybuchu epidemii, która dotknęła amerykańskie nietoperze. 
  • W opublikowanym artykule z pisma „Frontiers in Ecology and Environment” naukowcy proponują, by umieszczać w jaskiniach delikatnie podgrzewane skrzynki dla wzbudzonych z hibernacji nietoperzy. Zwierzęta, którym się to przytrafia, muszą zużywać bardzo dużo energii, by ogrzać swój organizm, przez co mają niewielkie szanse na przetrwanie zimy.
  • Pudełka zostaną założone na próbę w jaskini w kanadyjskiej prowincji Manitoba. Doświadczenie ma wykazać, czy pomysł rzeczywiście pomoże zwierzętom, które będą się w nich chronić w razie potrzeby. Koszt zamontowania próbnych pudełek, wysokości 26 tys. dolarów, pokryje rządowa organizacja US Fish and Wildlife Service.
  • Kolonia nietoperzy rudawkowatych znaleziona w Australii liczyła ok. 30 mln, wiszących na gałęziach drzew, osobników i zajmowała obszar lasu o długości 10 km i szerokości 1,5 km.
  • Starochińskim symbolem szczęścia jest pięć nietoperzy otaczających drzewo życia. Oznaczają one długowieczność, bogactwo, zdrowie, szczęście oraz spokój. W języku chińskim słowa „nietoperz” i „szczęście” brzmią tak samo.
  • Największy na świecie gatunek nietoperza, żyjący w tropikach południowo-wschodniej Azji kalong Pteropus vampyrus, ma skrzydła o rozpiętości 1,7 m i waży ok. 1,5 kg.
  • Najmniejszym na świecie nietoperzem jest żyjący w Tajlandii Craseonycteris thonglongyai, o rozpiętości skrzydeł ok. 10 cm i wadze 2 g.
  • Chiropterologia to nauka o nietoperzach. Łacińska nazwa Chiroptera (nietoperze) znaczy tyle co „rękoskrzydłe”.
  • Węch u nietoperzy jest szczególnie przydatny gatunkom odżywiającym się pyłkiem i nektarem kwiatów lub owocami. U nietoperzy z rodziny liścionosych występuje specyficzny twór zwany organem Jakobsona służący do analizy zapachów.
  • Wiele gatunków nietoperzy odgrywa znaczną rolę w zapylaniu roślin. Na świecie istnieje około 500 gatunków roślin chiropterogamicznych. Najbardziej znanym przykładem są kwiaty bananów.
  • Nietoperze mogą być żywymi środkami owadobójczymi na plantacjach organicznej kawy, gdzie stosowanie środków chemicznych jest zakazane.
  • Niektóre nietoperze tropikalne posiadają przeźroczyste błony lotne lub przeźroczyste jej fragmenty, co pozwala im obserwować otoczenie nawet wtedy, gdy w czasie spoczynku owinięte są skrzydłami. Podczas lotu takiego nietoperza widać tylko jego tułów.
  • W czasie wojny domowej w Stanach Zjednoczonych używano guana nietoperzy jako źródła saletry do produkcji prochu strzelniczego. Również w Meksyku stosowano je do tego celu wielokrotnie.
  • W 1952 r w Cieplicach powstała organizacja Triumwirat Walecznych – Nietoperz, założona przez Jerzego Rodziewicza. Miała za cel sprzeciw wobec systemowi stalinowskiemu w Polsce. Liczyła pięciu członków. Symbolem związku był noszony przez jej członków na klamrze paska znaczek nietoperza. Poza złożeniem przysięgi organizacyjnej, przyjęciem pseudonimów i planowaniem dalszej działalności, jej członkowie nie przeprowadzili żadnych akcji. 24 lutego 1954 r. członkowie organizacji zostali aresztowani przez funkcjonariuszy PUBP w Jeleniej Górze.
  • Project X Ray – pod takim kryptonimem w czasie II wojny światowej realizowano w USA projekt użycia nietoperzy z gatunku Tadarida brasiliensis do przenoszenia małych bomb zapalających. Projekt ten na szczęście nie przyniósł spodziewanych rezultatów i został zarzucony.
  • W 1951 r został skonstruowany polski szybowiec bezogonowy SZD-6x Nietoperz.
  • Nietoperze żywiące się nektarem spalają cukier szybciej niż czołowi siłacze świata. Oznacza to, że są najlepszymi w tej konkurencji ssakami na Ziemi.
  • Tacca nivea z racji wspaniałego i niespotykanego kwiatostanu zwana jest kwiatem nietoperzem. Średnica kwiatu dochodzi do 30cm.
  • Nietoperze z Ballycastle  to irlandzka drużyna pochodząca z Irlandii Północnej, która dwadzieścia siedem razy zdobyła mistrzostwo Ligi Quidditcha, co daje jej drugie miejsce w statystyce ligi. Członkowie drużyny noszą czarne szaty ze szkarłatnym nietoperzem na piersi.
  • Jedną z najdłużej trwających akcji badawczych nietoperzy w Polsce jest Zimowy spis nietoperzy (inne nazwy tej akcji – Dekada Spisu Nietoperzy, Zimowy Monitoring Nietoperzy). Akcja ta ma na celu poznanie wieloletnich zmian liczebności nietoperzy w Polsce. Jej idea została wypracowana podczas pierwszego spotkania polskich chiropterologów w roku 1987. Obecnie w całej Polsce kontrolowanych jest około 1000 zimowisk.
  • Najstarszy ze znanych znaczków z nietoperzem został wydany przez pocztę w Hong Kongu w roku 1941. W serii poświęconej parkom narodowym wydanej w Polsce w roku 1976 na znaczku o nominale 5 zł poświęconym Ojcowskiemu Parkowi Narodowemu przedstawiono sylwetkę gacka brunatnego.
Inaczej nietoperz:
niedoperz, niedopyrz, gacek, gacopyrz, latonka, hętopyrz, niecopyrz, gacopierz,krętoperz, latoperz, latopierz, latopyrz, mętoperz, mehtopirz, mentoperz, mynto, pyrz, szętopierz.
Mtopyrz – nazwa staropolska.
Gacopierz – nazwa góralska.
Pyrz – w starocerkiewnosłowiańskim znaczy ptactwo
 
Oto kilka przykładów dziewiętnastowiecznych nazw polskich nietoperzy używanych przez ówczesnych przyrodników:
  • Nocek duży – Niedoperz myszak, Nocek mieropiętek myszaty,
  • Nocek bechsteina – Nocek uszaty,
  • Nocek natterera – Nocek rzęsobłonny,
  • Nocek łydkowłosy – Wodnik duży,
  • Nocek rudy – Nocek nawodny, Wodnik rudy,
  • Mroczek posrebrzany – Niedoperz popylony,
  • Nocek orzęsiony – Szczerbak,
  • Mroczek późny – Przymroczek późniak,
  • Borowiec wielki – Borowiaczek wczesny,
  • Borowiaczek – Borowiaczek leśny,
  • Karlik malutki – Mroczek Abrama,
  • Mopek – Zrosłouszek mopsowaty, Krótkopysk, Gacek mopsik,
  • Gacek brunatny – Nietopyrz uszaty.
Przysłowia Polskie z nietoperzem:
Nietoperz w słońce nie patrzy
Gdzie nietoperz padnie tam panna za mąż pójdzie
Nietoperz w pustą głowę nigdy się nie wkręci
Gdyby gacek śpiewać umiał to by i słowika zdumiał
Z pustej kleci (spichlerz) nietoperz leci
Miłosnego nietoperza ledwo chwilka snem uśmierza